prasanna athavale

श्रीरुक्मिणी स्वयंवर ९५ (कथासमाप्ती) llश्रीगणेशाय नमःll   llश्रीमुकुंदाय नमःll     llदेवी श्रीरुक्मिणी नमोनमः ll            llश्रीएकनाथ महाराज कि जय ll    संपूर्ण द्वारकेला आपल्या नवपरिणीत वधूला प्रदक्षिणा करवून आणि जनसामान्यांना संतोष देववून, श्रीकृष्ण आणि देवी रुक्मिणी प्रसादात परतले. यथावकाश देवी रुक्मिणी द्वारकेच्या प्रसादाशी आणि द्वारकेसह द्वारकावासियासी समरस झाल्या. मूळ राजरूधीर असल्यामुळे द्वारकेतील रीतिरिवाज, चालीरीती, कुलधर्म, कुलाचार शिकून घेण्यास आणि ते आत्मसात करण्यास  देवी रुक्मिणी यांना फार त्रास झाला नाही. पण मुख्य बाब अर्थातच कृष्णाचा स्वभाव. त्याचा वेध घेण्यात मात्र देवी रुक्मिणींना खूप त्रास झाला, तोदेखील आयुष्यभर. अर्थात त्यातही प्रेमाचा ओलावा असल्यामुळे देवींना कृष्णाच्या नटखट स्वभाव देखील भावला. त्या आपल्या संसारी रममाण झाल्या.  श्रीव्यासमुनींनी जे कथन केले श्रीमहाभारतात त्यातील श्रीरुक्मिणीहरण अर्थात श्रीरुक्मिणीस्वयंवर हा रोचक कथाभाग श्रीरुक्मिणीला कृष्णाची , कथा कीर्तनकार बुवांक...

श्रीरुक्मिणी स्वयंवर ९४(द्वारकेत हर्ष उल्हास) (उद्या कथासमाप्ती) llश्रीगणेशाय नमःll   llश्रीमुकुंदाय नमःll     llदेवी श्रीरुक्मिणी नमोनमः ll            llश्रीएकनाथ महाराज कि जय ll    रेवती देवीने तद्नंतर रुक्मिणीला पूर्ण राजप्रासाद दाखवून आपल्या महाली नेले.  समीप बसवून यादवकुळीच्या अनेक प्रथा, चालीरीती यांची खडानखडा माहिती दिली. कोणतं कार्य, कोणते सणवार , कोणती व्रतवैकल्ये आहेत, त्यांच्या काय काय कथा आहेत, काय काय करावं लागतं, काय काय गोष्टी पिता श्रीवसुदेव, माता देवकी, दिर श्रीबलराम व श्रीकृष्ण यांना आवडत नाहीत व ज्या टाळल्या अथवा वर्जिल्या पाहिजेत त्याची पण पूर्ण माहिती देऊन त्या तिला स्मरतील याची काळजी घेतली.  दोघांची लाडकी व एकमेव बहीण सुभद्रा हिचं घरातील स्थान आणि तिचे स्वभाववैशिष्ट्ये याबद्दल देखील सविस्तर माहिती देऊन विशेष काळजी घेण्याची सूचना केली. घराण्याचे कुलगुरू व आचार्य यांची माहिती देखील तिला करून दिली. घरातील सेवक व सेविका यांच्याशी तिची ओळख करून देतानाच प्रत्येक सेवक व सेविकेला आणि त्यांच्या कुटूंबाला ...

श्रीरुक्मिणी स्वयंवर ९३(कृष्ण रुक्मिणीमय द्वारका) llश्रीगणेशाय नमःll   llश्रीमुकुंदाय नमःll     llदेवी श्रीरुक्मिणी नमोनमः ll            llश्रीएकनाथ महाराज कि जय ll    आता वरात नगरात शिरण्याचा अवकाश होता. नगरद्वारी वरात पोचली. मंडळींना थांबवून कृष्णरुक्मिणीसह संपूर्ण वरातीची दृष्ट काढून ती वेशीबाहेर उलट दिशेने उतरवून टाकण्यात आली.  राजस रुपडं हरीचं पाहुनी नजर हटेना जनजन पाहती ऐसें पापणी डोळा लागेना कुणी उंच माडी चढले कुणी फांदी फांदी गेले पोरसोर खादी बैसले ढकलती लक्ष्मी पाहण्या उचलली टाच हो कुणी हरीरुक्मिणी नजर भरुनी खांदा उचलली कुणी पत्नी लाज टाकली हरी देखण्या गुणिजन नगरवासी सारे पुष्पे पुष्पहार कुंकू अक्षता फेकती पाहुनी हरी माथा अक्षता हर्षे नीजपुण्या वरात फिरे द्वारकानगरी मुख्यमार्ग फिरले किती मूळमाधवापासून वराती थकले न पदी नाचण्या भान न राहिले माहुता फिरे त्याच त्या मार्गा हास्यविनोदे जन हर्ष गगनी तुडुंबही मावेना पोचली द्वारप्रासादी हरी लक्ष्मी अंबारी  उतरले जोडीने खाली देवकी येई औक्षणा उतरून लिंबलोणा अर्पिली काष्...

श्रीरुक्मिणी स्वयंवर ९२ (कृष्णरुक्मिणीची वरात) llश्रीगणेशाय नमःll   llश्रीमुकुंदाय नमःll     llदेवी श्रीरुक्मिणी नमोनमः ll            llश्रीएकनाथ महाराज कि जय ll    वसुदेव अर्थातच राजाच्या विनंतीचा स्वीकार करतात आणि वऱ्हाडाकडे पाहून प्रस्थान ठेवण्याची आज्ञा देतात. त्याबरोबर ढोल,ताशे,  नगारे, वाजंत्री यांचा लयबद्ध नाद आणि त्या तालावर यादवांचा जल्लोष सुरू होतो. वरातीला  सुरवात होते. सर्वांचा , मोठ्या जड अंतःकरणाने निरोप घेऊन  राजा भीमक, राणी शुद्धमती आणि कौंडिण्यपूर वासी प्रस्थान करतात.  गजाच्या पाठीवर सजलेल्या नक्षीदार सोन्याच्या अंबारीत कृष्णरुक्मिणी बसले. माता देवकी व पिता वसुदेव, ज्येष्ठ बंधू श्रीबलराम व रेवतीदेवी आणि लाडकी भगिनी सुभद्रा हे देखील हत्तीवर बसले आहेत. आजूबाजूला यादवांच्या रथाचे कडे आहे आणि बाकीचे समस्त यादववीर नरनारी सजून नटून शृंगारून ढोल ताशाच्या गजरात, तालात नृत्य करत हास्यविनोद करत आपल्या लाडक्या कृष्णाला तितकीच लाडकी आणि सुंदर, सुशील, गुणसंपन्न अर्धांगी अर्थात राणी रुक्मिणीदेवी यांना बघत...

श्रीरुक्मिणी स्वयंवर ९१ (पाठवणी अर्थात  विदायी) llश्रीगणेशाय नमःll   llश्रीमुकुंदाय नमःll     llदेवी श्रीरुक्मिणी नमोनमः ll            llश्रीएकनाथ महाराज कि जय ll    राजा हात जोडून कृष्णासमोर उभे राहून बोलणार वा बोलण्याचा प्रयत्न करणार आहेत, परंतु त्याआधीच त्यांच्या डोळ्यातील अश्रूंचा प्रत्येक थेंब राजाराणीच्या भावना अत्यंत जड अंतःकरणाने श्रीकृष्णापुढे मांडत आहेत. प्रत्येक थेंबात खालील भाव व्यक्त होत आहे. वाचकजन परियेसा.(कारण लिहिणारा मी देखील एकाच मुलीचा बाप आहे आणि पुढील वर्षभरात माझ्याही कन्येचा विवाह करण्याचे प्रयोजन आहे. त्यामुळे राजा  भीमकाची मनःस्थिती मी नक्कीच जाणू आणि व्यक्त करू शकतो) दिली कन्या दिले सर्व आता काळीज जपावे माझे सर्वस्व मी दिले त्याला प्रेमे सांभाळावे कष्ट काड कधी नाही चार पुत्रांहून प्रिय ही काही न्यून राहिल्यास तिला प्रेमाने सांगावे माझे सर्वस्व मी दिले त्याला प्रेमे सांभाळावे अंगणात खेळली ती  बालपण जपले मी आईविण आता जायी माता देवकी जपावे माझे सर्वस्व मी दिले त्याला प्रेमे सांभाळावे माया ...

श्रीरुक्मिणी स्वयंवर ९० (विवाहसोहळा १८) (विवाह सोहळा समाप्ती)  llश्रीगणेशाय नमःll   llश्रीमुकुंदाय नमःll     llदेवी श्रीरुक्मिणी नमोनमः ll            llश्रीएकनाथ महाराज कि जय ll    आठ दिवसांचा  विवाह सोहळा संपन्नतेकडे चालला आहे. सर्व कार्य , विधी, व्यवहार, कार्यक्रम अतिशय सुंदरपणे आणि सुव्यवस्थितपणे पार पडले. कमी वेळात श्रीपती आणि रुक्मिणीच्या विवाहाचं उत्तम आयोजन व नियोजन राजा भीमकाने करून सर्व यादवांसह वसुदेव देवकी आणि कुटुंबियांना आश्चर्यचकित करून सोडलं होतं. सोहळा उत्तमच झाला यात शंका नाही. राजा भीमक आपली पत्नी राणी शुद्धमती हिला म्हणाला "कार्यव्यस्ततेत असताना काही गोष्टी करतो आपण , त्याप्रमाणे आपण करण्याचा पूर्ण प्रयत्न केला आहे. आता त्यांना विडा दक्षिणा व निरोप देण्याची वेळ समीप आली आहे. त्यामुळे आपण आता भेटीच्या वस्तू घेऊन त्यांना पाठवणीच्या निरोपांचे विडे द्यायला जाऊया."  अर्थात हे बोलताना राजाचा आवाज कंप पावत होता. कारण हा साधा निरोप नव्हता प्रत्यक्ष मुलीला सासरी जाण्यासाठी पाठवणीचा निरोप द्यायचा आहे. हे...

श्रीरुक्मिणी स्वयंवर ८९ (विवाहसोहळा १७) (प्रसंग सतरावा समाप्त)  llश्रीगणेशाय नमःll   llश्रीमुकुंदाय नमःll     llदेवी श्रीरुक्मिणी नमोनमः ll            llश्रीएकनाथ महाराज कि जय ll    आता आजचा दिवस हा  नृत्याचा दिवस होता. सर्वजण आवरून सावरून सभामंडपी जमले. दोन्हीकडची मंडळी जमली. एकमेकांना आग्रह करून बोलावून नाचवू लागले. एखाद्याचं नृत्य आवडलं तर पुनः पुनः आग्रह करून मंडळी नाच करण्यास भाग पाडत होती. ताल धरून, फेर धरून, रिंगण करून, फुगड्या घालून नाच होऊ लागले. यादवांकडे तर नृत्यामध्ये पुरुषमंडळी स्त्रियांपेक्षा बहारदार नृत्य करण्यात तरबेज होते. कारण वृंदावनी तासनतास कृष्ण राधा आणि गोप गोपी यांना नृत्य करण्याची आवड आणि सवड होती. त्यामुळे यादवांची पुरुष मंडळी सुद्धा जोड्या जोड्या करून मृदंग ढोल यांच्या तालावर ठेक्यावर सुंदर नृत्य करत होती. यादवांची मंडळी बराच वेळ  नृत्य करून झाल्यावर कौंडिण्य पूरवासीयांना चिडवून दाखवत होती, अर्थात नाचासाठी आव्हान देत होती. हे आव्हान अर्थातच कौंडिण्यपूरवासीय स्वीकारणार नाहीत तरच नवल. अर्...

श्रीरुक्मिणी स्वयंवर ८८ (विवाहसोहळा १६) (प्रसंग सोळावा समाप्त) llश्रीगणेशाय नमःll   llश्रीमुकुंदाय नमःll     llदेवी श्रीरुक्मिणी नमोनमः ll            llश्रीएकनाथ महाराज कि जय ll    रुक्मिणीला मूर्च्छितअवस्था येण्याप्रत समाधी लागली, हरिचरणी. देह त्याज्य केल्यानंतरची दृढ अवस्था अथवा ध्यानानंतरची समाधीअवस्था तिला सदेही प्राप्त झाली. कृष्ण चैतन्यरूपाने तिच्या समाधीअवस्थेत तिच्या समोर जाऊन उभा राहिला आणि म्हणाला "हे जे संपूर्ण ब्रह्मांड दिसत आहे ,ते व्यापून मीच आहे. प्रत्येक सजीव व निर्जीव वस्तूत मीच आहे. तरीही मी याहून भिन्न वा तटस्थ आहे. सर्व चराचर व्यवहार स्वयंचलित आहेत तरीही त्यावर ध्यान माझंच आहे. या विश्वातील व्याप्त चैतन्य मीच आहे. मीच सर्वांचा कर्ता धर्ता आणि हर्ता आहे. जन्म मृत्यू निर्माण आणि विनाश मीच आहे.  मीच सर्व देही व्याप्त आहे. माझ्याशिवाय या जगात काही नाही.  सर्व कर्मांचे भोग मला प्राप्त होतात., त्यातील जे मजसाठी असतात ते मी सेवतो. बाकीचे भोग हे त्या त्या पंचमहाभूतरूप देहाला परत प्राप्त होतात. जे भोग देह न...

श्रीरुक्मिणी स्वयंवर ८७ (विवाहसोहळा १५)  llश्रीगणेशाय नमःll   llश्रीमुकुंदाय नमःll     llदेवी श्रीरुक्मिणी नमोनमः ll            llश्रीएकनाथ महाराज कि जय ll    सावरलेल्या रुक्मिणीने कृष्णाला हळद लावण्याचे कार्य पूर्ण करताच ,सर्वांनी तिला नाव घेण्याचा आग्रह केला. रुक्मिणीने पत्नीधर्माला साजेसे नाव घेतले, जे ऐकून कृष्ण देवकीसह शुद्धमती आणि उपस्थित सर्व संतोष पावले. (कृष्णकृपेने हा उखाणा सुचला तो मांडत आहे, मूळ कथेत हा नाही याची नोंद असावी) रूप न देखता ऐकली नाममहती ज्याची तेंव्हापासूनच सर्वांगी झाले मी श्रीरंगाची भाग्य थोर की पुण्याई माझी सतजन्मांची  अर्धांगी झाले सर्वसाक्षीने त्या श्रीकृष्णांची सर्व मंडप हर्षाने वाहवा करू लागला. अर्थात यानंतर कृष्णाने रुक्मिणीला हळद लावण्याचा कार्यक्रम होणार होता. परंतु सर्वजण त्याआधी, कृष्णाला आग्रह करू लागले की आता त्याने नाव घ्यावे. बऱ्याच आग्रहानंतर कृष्णाने रुक्मिणीकडे सुचक अर्थाने पाहिले, अर्थात तिच्या चेहऱ्यावर उत्कंठावर्धक  भाव पाहून कृष्णानेदेखील उखाणा घेतला. (हा उखाणासुद्ध...

श्रीरुक्मिणी स्वयंवर ८६ (विवाहसोहळा १४)  llश्रीगणेशाय नमःll   llश्रीमुकुंदाय नमःll     llदेवी श्रीरुक्मिणी नमोनमः ll            llश्रीएकनाथ महाराज कि जय ll    शुद्धमती देवकीच्या सदनी जाऊन हात जोडून वदली की, आपण कृष्णाची माय अर्थात वरमाय आपल्या सुनेचं मुखदर्शन घेण्यासाठी यावं, अशी मी आपल्याला विनंती करते. शुद्धमतीने देवकीला सुखासनी बैसवून विडा दिला आणि शास्त्रशुद्ध पद्धतीने येण्याचं आमंत्रण केलं. त्या आमंत्रणाचा स्वीकार करून देवकी त्वरेने लग्नमंडपी निघाली. छत्र चामरे आणि चवऱ्या ढाळत देवकीला शुद्धमतीने वाद्य गजरांच्या नादात लग्नमंडपात आणले.  कृष्णरुक्मिणी जोडा खूपच लोभस दिसत होता. ते पाहून, तिथे आलेल्या देवकीने दोघांची दृष्ट काढली. कृष्णाची दृष्ट काढल्यानंतर मीठमोहरी अग्निअर्पण करताना अग्नी ते घेण्यासाठी धावत वर आला.  कारण कृष्णाच्या मागे लागलेले वाईट काहीही त्वरेने जळून जावे आणि त्याचे श्रेय मला मिळावे या आनंदाने अग्नीने ते कार्य त्वरेने केले. त्यानंतर देवकीने रुक्मिणी व कृष्णाला मांडीवर  बसवून आरशात सूनमुख प...

श्रीरुक्मिणी स्वयंवर ८५ (विवाहसोहळा १३)  llश्रीगणेशाय नमःll   llश्रीमुकुंदाय नमःll     llदेवी श्रीरुक्मिणी नमोनमः ll            llश्रीएकनाथ महाराज कि जय ll    सर्वत्र हर्ष उल्हास आणि नृत्य गायन सुरू झाले.  कृष्णाने रुक्मिणीस वरले आणि अवघ्या जीवांचे जीव मोकळे झाले. मग करी कंकण बांधण्याचा विधी पार पडला. कंकणातील अर्धा धागा स्रीभाग लक्ष्मीस्वरूप आणि अर्धा धागा पुरुषभाग म्हणजे नारायणस्वरूप आहे हे पुरोहितांनी प्रत्यक्ष लक्ष्मी नारायणाना समजावून सांगितले. कृष्णाने ते मनोभावे ऐकून पुरोहितांना नमन केले. देवकीने रुक्मिणी साठी दिलेले पितांबर वस्त्र कृष्णाने रुक्मिणीस भेट केले. शुद्धमतीने कृष्णाला विविध वस्त्रे देऊन गौरविले.  मिळालेली नवीन वस्त्रे नेसून कृष्ण रुक्मिणी पुनः विवाहस्थानी आले. यानंतर लज्जाहोम अर्थात लाह्याहोम या विधीसाठी पुरोहितांनी कृष्णाला , रुक्मिणीला उचलून घेऊन,  बोहल्यावर होमहवनासाठी होमकुंड तयार आहे तेथवर, यावे असे सांगितले. या बरोबर सर्व नर विशेषतः नारी काही लज्जित झाल्या, काही हसू लागल्या, काही म्ह...

श्रीरुक्मिणी स्वयंवर ८४ (विवाहसोहळा १२) (प्रसंग सोळावा सुरू)  llश्रीगणेशाय नमःll   llश्रीमुकुंदाय नमःll     llदेवी श्रीरुक्मिणी नमोनमः ll            llश्रीएकनाथ महाराज कि जय ll    अंतरपाट धरून दोन्हीघरचे मामा उभे आहेत. एका बाजूला कृष्ण स्वतः येऊन उभा आहे. फुलांच्या , मोत्यांच्या मुंडावळ्या आणि रत्नजडित सुवर्णकाम केलेला फेटा घालून  वदन सावळा गोपाळा उभा वरण्या रुक्मिणी सकळ देव नरनारी हर्षे वाट पाहती श्री रुक्मिणी भाव अंतर्भाव जाहला हरी देखी अंतरपाटापार रुक्मिणी येई हळू हळू हरी हरखून हर्षापार रुक्मिणी नजर चरणी हरिचरण देखे हर्षोनी पाहे वाट घटिका जाय  वरे हरी हार घालोनी रुक्मिणी शांत आणि निश्चल भावाने अंतरपाटाच्या दुसऱ्या बाजूला येऊन उभी राहिली. पुरोहितांनी सावधान म्हणायला सुरुवात केली. चोहीकडून अक्षतांचा वर्षाव सुरू झाला. हरी नजरेने रुक्मिणीरुप बघण्याचा प्रयत्न करत आहेत.जरिकाठी पैठणी घालून नखशिखांत अलंकार परिधान करून सुस्वरूप रुक्मिणी प्रत्यक्ष लक्ष्मीरुप दिसत होती.  सावधान म्हणत पुरोहितांनी मंगलाष्टक द्रुत लयीत...

श्रीरुक्मिणी स्वयंवर ८३ (विवाहसोहळा ११) (प्रसंग पंधरावा समाप्त) llश्रीगणेशाय नमःll   llश्रीमुकुंदाय नमःll     llदेवी श्रीरुक्मिणी नमोनमः ll            llश्रीएकनाथ महाराज कि जय ll    सुंदर श्वेत वारुवर स्वार होऊन स्वये श्रीरंग, रंगण्या रुक्मिणी , रंगात निघाला, वरण्या भीमकीस  त्याचं काय वर्णन करावं. श्रीकृष्णाच्या वारुपुढे अभिमान , द्वेष, मत्सर , दंभ, क्रोध, काम, मद स्वतः लोटांगण घालून अंगावरून अश्व जाऊ देत आहेत. कारण त्यांचं जगणं हे त्यातच आहे. अष्टसिद्धी , चतुर्वेद ज्याचे दास आहेत ज्यांनी त्याच्यावर चवऱ्या ढाळल्या आहेत, त्यांच्यापुढे षड्रिपुंची काय बात. म्हणून त्यांना भय निर्माण झालं. अश्या तर्हेने सर्व नकारात्मक गोष्टी प्रत्यक्ष वारुपुढे लोटांगण घेऊन नष्ट झाल्यात. वाद्यांच्या गजरात वऱ्हाड विवाहस्थानी पोचलं आहे आणि श्रद्धा कीर्ती धृती आणि विरक्ती स्वागताला उभ्या आहेत. त्यांच्या स्वागताचा स्वीकार करून कृष्णनाथाचा वारू आत प्रवेश करता झाला. प्रत्यक्ष सुरवर सोहळा पाहण्यास उपस्थित झालेत. शुद्धमती आणि भीमक यांनी पुढे येऊन कृष्णा...

श्रीरुक्मिणी स्वयंवर ८२ (विवाहसोहळा १०) llश्रीगणेशाय नमःll   llश्रीमुकुंदाय नमःll     llदेवी श्रीरुक्मिणी नमोनमः ll            llश्रीएकनाथ महाराज कि जय ll    आता लग्नविधी यथोचित सुरू झाले. प्रथम श्रीगणेश जे प्रत्यक्ष तिथे हजर होते, त्यांचे पाद्यपूजन स्वये वसुदेव भीमक आणि जगतपती कृष्णाने केलं. त्यास वस्त्रअलंकार देऊन गौरविण्यात आलं. या सन्मान आणि पूजेने प्रत्यक्ष श्रीगणराय संतुष्ट झाले आणि प्रसन्न होऊन निर्विघ्न कार्याची ग्वाही देते झाले. त्यानंतर कलश पूजन झाले.  तदपश्चात वसुदेव अर्थात श्वसुर यांनी भीमकीचं पूजन केलं. तिला वस्त्र व अलंकार दिला. रुक्मिणी अर्थातच ते घेऊन वस्त्र अलंकार परिधान करण्यास आत गेली. ती येईपर्यंत इकडे कृष्णाचं पूजन चरणांवर जलक्षीर अभिषेक करून राजाने केले. श्रीकृष्णाला श्रीफळार्पण केले. सासर कडून मिळालेलं वस्त्र आणि अलंकार परिधान करून रुक्मिणी आली आणि तिच्या स्वरूपाने पुनः कृष्णावर मोहिनी घातली, जी साऱ्यांनी कृष्णाच्या नजरेत पाहिली.  शुद्धमती कृष्णाला तेलवण  घेऊन आली. त्यासाठी खालील प्रकारचे ल...

श्रीरुक्मिणी स्वयंवर ८१(विवाहसोहळा ९) llश्रीगणेशाय नमःll   llश्रीमुकुंदाय नमःll     llदेवी श्रीरुक्मिणी नमोनमः ll            llश्रीएकनाथ महाराज कि जय ll   सर्व वऱ्हाडी मंडळी जमू लागली., मुहूर्ताची घटिका समीप येत चालली तसा पुरोहितांनी गलबला सुरू केला. इकडे कृष्णाच्या स्थानावरून सर्व मंडळी कृष्ण,देवकी, वसुदेव, एका बाजूला दुसऱ्या बाजूला सुभद्रा रेवती आणि श्रीबलराम वऱ्हाड घेऊन विवाह मंडपाकडे निघाले.   वाद्यांचा गजर सुरू झाला. भेरी, तुतारी, सनई चौघडे, ढोल ताशे मंजिरे वाजू लागले. सर्वजण वाजत गाजत नाचत मंडपा कडे निघाले. भीमक स्वतः मंडपाच्या प्रवेशद्वाराजवळ सर्वांचं स्वागत करतात. सर्व मंडळी विवाहस्थानी जमा झाली. इकडे सौभाग्याची सर्व तयारी जसं हळद कुंकू धणे जिरे आणून ठेवलं आहे.  पुरोहितांनी मंत्रोच्चाराने विधींना सुरुवात केलेली आहे. सर्व मंडपाचं लक्ष आता केंद्रस्थान आहे. जिथे जगजेठी आणि त्यांची होणारी पत्नी यांच्या विवाहाचे धार्मिक कार्य संपन्न होणार आहे. नित्य होमहवन इत्यादी विधी पार पडल्यानंतर पुरोहित मुख्य विवाह विधींची तया...

श्रीरुक्मिणी स्वयंवर ८०(विवाहसोहळा ८) llश्रीगणेशाय नमःll   llश्रीमुकुंदाय नमःll     llदेवी श्रीरुक्मिणी नमोनमः ll            llश्रीएकनाथ महाराज कि जय ll   भोजनोत्तर सर्वांना विडे देऊन तृप्त करण्यात आले. कृष्णाच्या सवे भोजन केलेले यादव आत्मिक तृप्तीचा आनंद घेऊन निजसुखावर संतोष पावले. सर्व यादव त्यासोबत असलेले सर्व प्रजाजन,  आचार्यगण अन्य अतिथी कोणीही जेवताना बास वा पुरे हा शब्दप्रयोग केला नाही. कारण भोजन इतके स्वादिष्ट होते की प्रत्येक नवीन पदार्थ आधीच्या पदार्थांची चव विसरायला लावत होता. आधीच्या पदार्थाची तृप्ती पुढील पदार्थ पुसत असल्याकारणे प्रत्येकाला एक जिन्नस संपताना पुढील पदार्थाची इच्छा लागून रहात होती.  राजा भीमक आणि राणी शुद्धमती कृष्णाच्या समोर विनम्रपणे  कर जोडून उभे राहिले. अर्थात उष्टावण म्हणून कृष्णाने आपली मुद्रिका ठेवली आणि आपल्या पानात काही जिन्नस खाऊन उरवले रुक्मिणीसाठी. मुद्रिका पाहून शुद्धमती हर्षाने उल्हसित झाली. त्वरेने तिने ती मुद्रिका भीमकीकडे तिच्या हातात घालण्यासाठी पाठवून दिली. रुक्मिणीच्या स...

श्रीरुक्मिणी स्वयंवर ७९ (विवाहसोहळा ७)(प्रसंग चोदावा समाप्त) llश्रीगणेशाय नमःll   llश्रीमुकुंदाय नमःll     llदेवी श्रीरुक्मिणी नमोनमः ll            llश्रीएकनाथ महाराज कि जय ll या सर्व स्वादिष्ट पदार्थांचा स्वाद व आस्वाद घेताना वऱ्हाडी इतके मग्न , गुंग आणि दंग झाले की कळीकाळाचाही पाड राहिला नाही. स्वये श्रीकृष्ण इतक्या रुचकर आणि सर्वोत्तम भोजनाच्या तृप्तीचा आनंद घेण्यात हरवून गेले.जिथे ईश्वराची ही स्थिती तिथे सामान्यांची काय कथा.  या सर्व भोजनोत्तर सर्व भोजनांचा प्राण जिरेसाळ भात आणण्यात आला. वाढणाऱ्यांनी एक शीत देखील खाली न सांडता आणि एक खंड देखील न फोडता प्रत्येकाला खंडी खंडी भात वाढला. यावर पदार्थांची महाराणी अर्थात वरांन्न म्हणजेच ज्याला वरण म्हटलं जातं त्या वरान्नाचे वाडगेच्या वाडगे येऊ लागले.  या रुखवताच्या भोजनात लेह्य , पेय आणि चोश्य या सर्व प्रकारचे अन्नपदार्थ करण्यात आले होते. जे पदार्थ जिभेने चाटून पोटात  जातात त्याला लेह्य म्हणतात. जे घटा घटा पिऊन पोटात जातं त्याला पेय प्रकार म्हणतात आणि ज्यातील रस चोखून बाकीचा ...

श्रीरुक्मिणी स्वयंवर ७७ (विवाहसोहळा ५) llश्रीगणेशाय नमःll   llश्रीमुकुंदाय नमःll     llदेवी श्रीरुक्मिणी नमोनमः ll            llश्रीएकनाथ महाराज कि जय ll  आज श्रीनाथकृपेने कृष्ण रुक्मिणीच्या अद्वितीय विवाह सोहळ्यातील रुखवत पाहू आणि अनुभवूया. नाथांनी याची सुरवातच इतकी अद्भुत केली आहे. ते म्हणतात  " झळकती खावार्थाची ताटे , स्वानंदरसे भरली वाटे" मनातील भाव ज्यावेळी प्रत्यक्ष प्रकटुन, उलगडून, विस्ताराने  मांडला जातो आणि समोरचा त्यातील आनंदरसाचा स्वाद घेतो तेंव्हा तो झाला भावार्थ. त्याचप्रमाणे खाद्याचा आनंद त्या त्या पदार्थातील रस जाणून खाणे, त्यातील स्वादाचा आणि नवरसांचा आनंद म्हणजे खावार्थ. म्हणजेच फक्त खवय्ये नव्हेत तर त्यातून होणाऱ्या रसनिष्पत्तीचा आस्वाद घेऊन त्यानुसार त्याची गोडी चाखणारे म्हणजे खावार्थी.  कृष्ण, माता देवकी, पिता वसुदेव, पितामह उग्रसेन, दादा, वहिनी, भगिनी यांसह सर्वांना रुखवतापाशी घेऊन आल्यावर राजा आणि राणी यांनी त्यांना स्थानग्रहण करून रुखवताचं भोजन सुरू करण्याची विनंती केली. या सर्व मान्यवरांसह समस्...

श्रीरुक्मिणी स्वयंवर ७८ (विवाहसोहळा ६) llश्रीगणेशाय नमःll   llश्रीमुकुंदाय नमःll     llदेवी श्रीरुक्मिणी नमोनमः ll            llश्रीएकनाथ महाराज कि जय ll या भोजनात वळवट अर्थात गव्हल्यांचेच इतके प्रकार होते. काही पोपळे म्हणजे सरळ, काही वर्तुळाकार , काही सुमनांच्या म्हणजेच विविध  फुलांच्या आकाराचे गव्हल्यांचे प्रकार वाढले जात होते. सूक्ष्म धाग्यासम असलेल्या अनेक रंगांच्या शेवयांच्या खिरींचे नानाविध प्रकार त्यात होते. इतक्या सुक्ष्माकार नाजूक शेवया ज्यांची कलाकुसर करून विविध आकार देऊन क्षीरसाखरी घोळलेल्या परंतु वाढतांना एकही तुकडा न पडता वा पाडता वाढता येत होत्या, इतक्या लवचिक होत्या. त्यांची चव इतकी मधुर होती की त्यातील रसास्वाद उत्तम खावार्थीच जाणू शकत होता.  प्रत्यक्ष श्रीहरी भोजन करणार हे माहीत असल्याकारणाने अत्यंत लाडात तयार करून वळलेले रसाळ पाकातील वा शर्करायुक्त विवेकाच्या तिळवीय म्हणजेच तिळाच्या बियांनी सजवलेले रसदार चवदार लाडू रांजणच्या रांजण संपत होते. त्याच्या मधुररसयुक्त स्वादाने प्रत्यक्ष श्रीहरी समाधिस्थ होऊन, लाडवाच...

श्रीरुक्मिणी स्वयंवर ७६ (विवाहसोहळा ४) llश्रीगणेशाय नमःll   llश्रीमुकुंदाय नमःll     llदेवी श्रीरुक्मिणी नमोनमः ll            llश्रीएकनाथ महाराज कि जय ll  राजा राणी यांसह सर्वांनी त्या चरणतीर्थाचे प्राशन केले. कृष्णपूजन करते समयी राजा भीमकांना सर्वत्र कृष्णरूपा चाच साक्षात्कार होत होता. कर जोडून हरखून आणि देहभान हरपून राजा कृष्णाकडे पहात आणि कृष्ण मंद स्मित करत राजांकडे पाहत आहे. या दृष्टादृष्ट खेळात अवघे विश्व विसरून आणि विरून गेल्याचाच भास राजांना झाला. कृष्ण पूजनानंतर सर्व आप्तमंडळींचं पूजन झालं.  तद्नंतर प्रचलित विधींप्रमाणे वरमाईने वराचे अर्थात श्रीकृष्णाचे मुख पाहण्याचा सोहळा पार पडला. त्या अद्भुत रूपाचं विलोभनीय दर्शन राणी शुद्धमतीला झालं.  शिरी मुकुट, कानी कुंडले, गळ्यात कौस्तुभमाळा वदनी तेज शतसुर्याचे, बाह्यरुप, अंतरी नाना कळा कटी पितांबर, रत्नमेखला, रूपमनोहर घनसावळा देखोनि, शुद्धमती, विसरली मती, अश्रू दोन्ही डोळा  वरमाई म्हणून पाहते तुज मी, श्रीरंगा कृष्णा गोपाळा अवघा जन्म सार्थ होय, स्वीकारी तू रुक्मिणीबाळा...