ज्ञानेश्वरी भावार्थ ६ पैं व्यामोहाचिये शेजे । बळिया अविद्या निद्रितु होइजे । ते वेळी दुःस्वप्न हा भोगिजे । जन्ममृत्यूंचा ॥६-६८॥ ज्ञानेश्वरीतील सहाव्या, आत्मसंयमयोग या अध्यायातील, हा अडूसष्टावा श्लोक.या एका श्लोकात माऊलींनी खूप मोठं तत्वज्ञान, सार आणि दिशादर्शक विचार मांडला आहे. मला वाटतं, या एका श्लोकातून जन्ममरण कारण आणि उपाय सांगून, माऊलींनी, अनंत गोष्टी फक्त साडे तीन ओळींच्या श्लोकात सांगितल्या आहेत. ज्ञानेश्वरी अर्थात भावार्थदीपिका, ही श्रीमद्भग्यवद्गीतेवरील सर्वश्रेष्ठ टीका लिहिताना,गीतेतील एकेका श्लोकाचा अर्थ, भावार्थ व गुह्यअर्थ सांगताना, अनेक दाखले, दृष्टांत आणि अनेक ओव्या मांडल्यात. त्यांचा अर्थ लावण्यासाठी अनेकांनी ज्ञानेश्वरीचं पुन्हा विस्तृत विश्लेषण आपापल्या परीने केलं आहेच. पण मला या श्लोकातून जो अर्थ समजला, तो मांडण्याचा एक छोटासा प्रयत्न. इथे आलेला पहिला शब्द आहे व्यामोह. व्यामोह या शब्दाचा अर्थ अतार्किक भयाने ग्रस्त असल्या मुळे, असलेली मानसिकता. व्यामोह म्हणजे काल्पनिक भीतीने एखाद्याला ग्रासल्यानंतर, त्याला सतत, सर्वकाळ तशाच प्रकारची स्थिती वा दृश्यता ...