prasanna athavale

भोग आणि ईश्वर  ३४५ ब्रह्मांड रचना करताना रचनाकार ब्रम्हा आणि ज्यांच्या संकल्पने तून हा सर्व खेळ सुरू झाला ते श्रीमहाविष्णू यांनी इतक्या अचूक शास्त्रीय आधारावर, सृष्टी, जीवसृष्टी निर्जीव पण तरीही नियमबद्ध रचना केली आणि हा जीवाचा खेळ सुरू करण्या साठी आदित्य, वसू, लोकपाल, विधाता इत्यादी व्यवस्थापक नेमून, त्यांना निश्चित कार्य, त्या कार्याचं दायित्व, त्यांच्या कार्या वर सृष्टीची नियमितता, मिती, त्रिमिती, परिमिती, बहुमिती या आलेखांची व परिणामाची निर्मिती केली.   त्या त्या व्यवस्थापकांच्या कार्यावर, त्यांचा स्वतःचाच वचक राहील हे देखील पाहिलं. ही सर्व लोकपालांसह व्यवस्था इतकी चोख की, अनेक युगं, महायुगांचा काळ  होऊनही एक सुतभर सुद्धा चूक आजच्या घडीपर्यंत घडलेली नाही आणि पुढेसुद्धा असंभव आहे. जे घडलं, जे घडतंय व जे घडणार त्या प्रत्येकाला कारण व गती यांचे नियम आहेत व असणार.  जग, जगातील सुक्ष्मातील सूक्ष्म जीवसुद्धा कारणाशिवाय पुढे सरकत नाही वा सरकू शकत नाही. कारण व कार्य कारणभाव यांच्यासाठी कर्मफलाची व्यवस्था, कर्माच्या गतीसाठी, माया भाव अशी मनाला आकृष्ट करणारी व्यवस्था क...

भोग आणि ईश्वर  ३४४ खरतर ही सर्व यंत्रणा निर्माण करून, या जगताचा हा खेळ पसारा व व्याप नित्य चालवत ठेवताना, त्यात खंड न पडता, हे सर्व स्वयंचलित व्यवस्थेप्रमाणे सुरूच राहील, असं नियोजन कौशल्य रचणारा परमयोगी किती विलक्षण असेल, याची कल्पना करता येत नाही  वा येणारही नाही. वास्तविक काल वैज्ञानिक व तांत्रिक परिभाषेत मांडताना, त्यामागील अद्भुत, अलौकिक लीला, मायेचा अदृश्य हात हे कुठेही जाणवत नाही. आज त्याचा अभ्यास करूया.  त्या सृष्टीकर्त्याने रचना अशी विलक्षण चक्रात्मक, गतिशील, कृतिशील, कर्माधिष्टीत, आत्मप्रेरक, आत्मा आणि मन हेच मुख्य प्रवर्तक घटक राहतील याची काळजी घेत, भावभावनांना गुंफत, त्रिगुणयुक्त केली आहे की, एकूण रंगमंच सजलेला राहणार,एक गेल्यावर दुसरा येऊन खेळ पुढे नेणार, कोणावाचूनही कोणाचं काहीही न अडणार, आपल्याच कर्मांच्या फेऱ्यात प्रत्येक जीव गुंतत जाऊन, मुक्ती, मोक्ष, जन्ममृत्यूची सांगता या कशाचाही अंदाज कोणालाही येऊ न देण्याची चोख व्यवस्था केली आहे.  उत्पत्ती, स्थिती व लय या त्रिसूत्रीवर आधारित, हे जग रचलं आहे. ज्यात लयास जाणं म्हटलं तर सत्ययुग ते कल्पांत यातील काळा...

भोग आणि ईश्वर  ३४३  आपण ज्यावेळी एखाद्या लहरी तरंग अर्थात सिग्नल यांच्याशी एकरूप होतो त्याचवेळी ते सिग्नल वा लहरी पूर्णपणे आपल्या पर्यंत पोचू शकतात आणि आपल्याला त्याच्या कृपेचा लाभ प्राप्त होतो. एखाद्या यंत्रणे कडून वा व्यवस्थेकडून आपण, आपल्या सादाला किंवा क्रियेला, काही प्रतिसाद किंवा प्रतिक्रिया अपेक्षित करतो, त्यावेळी सर्वात प्रथम, आपण त्या शक्तीकडे सर्वश्रेष्ठ वा सर्वशक्तिमान म्हणून पाहणं गरजेचं आहे.  याचं महत्वाचं कारण म्हणजे मानवीय शरीर हे , जरी एक signal receiving instrument असलं तरीही, ते transmitting instrument सुद्धा आहे. त्याचप्रमाणे हे machine ज्या system ने चालतं, ती व्यवस्था, आपण मन आणि बुद्धी यांच्या पलीकडे गेल्यानंतर पूर्ण सक्षमतेने कार्य करते. तरीसुद्धा यामध्ये signal ची क्षमता पूर्ण सक्षम असेल तरच, कोणत्याही अडचणी शिवाय व अडथळ्याशिवाय receiving आणि transmitting सक्षमतेने करू शकतं.  कारण ते मानवी machine प्रमाणे, यंत्रवत काम करू शकत नाही. यासाठी सर्वात प्रथम आपल्या मनाला बुद्धीला आत वळवून, आतील यंत्रणेचं सुसूत्रीकरण करणं आवश्यक आहे. त्याचसाठी नियम, य...

भोग आणि ईश्वर  ३४२ या विश्वात आलेल्या आणि देही किंवा विदेही असलेल्या प्रत्येक आत्म्याचा उद्धार व्हावा, ही सद्गुरू आणि ईश्वर यांची आंतरिक तळमळ असते. संसाराच्या सागरात अडकलेल्या आणि मूळ उद्देशापासून,प्रचंड दूर गेलेल्या जीवांबद्दल,करुणा आणि दया असणं, हा ईश्वराचा व त्याचाच अंश असलेल्या सद्गुरूंना अपार संवेदना आणि करुणा वाटते.  खरतर एकाच आईच्या लेकरांच्या प्रारब्धात, त्यांच्या त्यांच्या कर्मांनी, त्यानीच लिहून ठेवलेल्या व काळाच्या ओघात व प्रत्येक जन्मात, आयुष्याच्या वाटेवर, त्याची फळं भोगणाऱ्या आणि उपभोगात मश्गुल राहून, पुढील प्रारब्धाची जाणीव नसलेल्या, प्रत्येक जीवाला, अश्या प्रकारे तडफडताना पाहून, परम ईश्वराला होणाऱ्या यातना एक आईच समजू शकते.  तरीही यातून मुलांना बाहेर काढण्यासाठी, आईचा जीव तीळ तीळ तुटतो. पण ज्या जीवासाठी हा कळवळा आईला असतो, त्या मुलाला त्याची काही चिंता नसेल तर, आईला असह्य यातना होतात. ईश्वर तर विश्वाची आई, जगतजननी आहे. त्यामुळे यातून प्रत्येक जडजीव बाहेर यावा यासाठी, ईश्वर अनेक रुपात, अनेक पर्यायात अनेक मार्ग, अनेक दिशा, निर्माण करून, त्याआधारे, या जीवांना...

भोग आणि ईश्वर  ३४१ देहात आल्यानंतर देहातील जाणिवांमुळे आणि संचिताच्या चक्रामुळे आत्म्याचा मूळ उद्देश, मनसुद्धा विसरून जातं. याचं महत्वाचं कारण,मन जरी अवकाश तत्वांपासून तयार झालेलं असलं तरीही, गुरुत्वाकर्षण शक्ती, या भूतलावरील शक्तीच्या प्रभावाने, देह जन्माला आल्यावर, पृथ्वी अर्थात देह या तत्वाशी बद्ध होतं. मन संचितात प्राप्त विचार विसरून, देहातून प्राप्त होणारी सुखं व उपभोग, यांच्यामध्ये, मायेच्या प्रभावात गुंतून पडते.  किंबहुना, आत्म्यासह देहात आलेला मनोमय कोष, स्वतःचा  मूळ मालक असलेला आत्मा, यालाच, देहात आल्यावर, विसरून जातं. एखादं मूल जेंव्हा, सांभाळायला ठेवलेल्या घरालाच, आपलं घर समजून आपल्या आईवडिलांच्या घराला विसरून जातं, तसच. यानंतर आत्मा हा पूर्णपणे परावलंबी होतो. तसही आत्मा हा परावलंबीच असतो, कारण जडदेह प्राप्त झाल्या शिवाय आत्मा काहीच करू शकत नाही.  त्यामुळे आत्मा फक्त आणि फक्त बघत राहून, मनाला मी कोण, कुठून आलो, का आलो याची जाणीव होत नाही तोपर्यंत, आपल्या संचितातील भार देहामार्फत उतरवून घेण्याचा विचार येत नाही. खरतर तेच मनाचं मुख्य कर्म आहे. हे समीकरण थोडसं...

भोग आणि ईश्वर  ३४०  सद्गुरूकृपेची प्राप्ती आणि परिणाम हा एका जन्माचा किंवा एका जन्मातील साधना व कर्म यांचा परिणाम नाही. म्हणून जे जे साधक सद्गुरू मार्गात नित्य राहतात  त्यांना त्या कृपेचा ओघ प्राप्त होतोच, कधी व कोणत्या जन्मात, हे साधना व संचित हे दोन स ठरवतात.  नित्य व अविरत सद्गुरू व नामस्मरण करणाऱ्या साधकांना त्यातून जीवनात अशी अमूल्य प्राप्ती होते की, अनेक जन्मांची पापं सहज परिमार्जित होतात. यामुळे होणारे लाभ मुख्यतः आत्मज्योति आत्मानंद व आत्म शांती प्राप्तिकडे नेतो. संसारात प्राप्त झालेले लाभ हे तुम्हाला आत्ममार्गात व नाममार्गात पुढे नेण्यासाठी व नेण्याइतकेच असतील, किंवा असावेत.  खरतर भगवंतांनी, श्रीमद्भगवद्गीतेत जे सांगितलं आहे आणि त्याचं माउलींनी ज्ञानेश्वरीच्या अमृतवाणीतून, ते अलौकिक ईश्वरी शब्दात आणि अतिशय रसाळ भाषेत रूपांतरण करून, मूळ रूपापेक्षा, प्रतिमा अत्युत्तम व्हावी असा आत्मयोग साधून दिला की, त्याची गोडी आज आठशे ते नऊशे वर्ष झाली, कमी न होता अजून वाढत आहे. त्यांच्या सर्व सिद्धीचं, ज्ञानाचं सार, त्यांनी या अमृतवाणीत ओतून, साधक, आत्ममार्गी,  सर...

भोग आणि ईश्वर  ३३९  ती त्रयी कोणती हे जाणण्याचा प्रयत्न करताना, काही गोष्टी आधीच समजून घेणं महत्वाचं आहे. अध्यात्मिक प्रगतीच्या वाटेवर, इष्ट स्थानकं येतील किंवा अनिष्ट . पण आपला पाय त्यात रुतू न देता,सर्व प्रगती साधावी लागते. विश्वनियंत्याने सर्व ज्ञानभांडार खुलं करून दिलं आहे. परंतु, त्यातून आपल्याला हवी असणारी वाट ओळखून पुढे पुढे जात राहण्यात भलाई आहे.  याचसाठी आणि चुकणार तेंव्हा वाट दाखवायला सद्गुरू तत्व निर्माण करून, त्यावर साधकांना, मुमुक्षु, ज्ञानी यांना चालण्याची सोय करून ठेवली आहे. यावर जे साधक, भक्त व इच्छुक चालले व चालतात, त्यांना अनेक जन्मा तून पुढे नेण्याची जबाबदारी ही सद्गुरूच घेतात. त्याच प्रमाणे प्रत्येक जन्मात त्यात प्रगती होतच राहील यासाठी जरूर तेंव्हा आत्मबल जागृत करतात. आता इथे पुन्हा एक प्रश्न निर्माण होतो की, मग ज्यांनी सद्गुरू केले नाहीत, किंवा ज्यांना सद्गुरू लाभले नाहीत (हे म्हणणं योग्य आहे,कारण सद्गुरू लाभणं हा कर्मफल व दैवी योग आहे.  हे म्हणजे काहीजण क्लास लावून, शिकतात आणि काहीजण स्वतः अभ्यास करून उत्तीर्ण होतात. मग जे क्लास न लावता शिकून उ...