Skip to main content

Posts

भोग आणि ईश्वर ९९

भोग आणि ईश्वर  ९९   आपण मागील काही भागात मनात नाम घेऊन ते ऐकण्याचा अभ्यास केला. तिथपर्यंतच्या पायऱ्या जमत असतील वा जमल्या नसतील तर जमतील. त्यामुळे आज आपण त्याच्या पुढच्या पायरीचा विचार करूया. इथपर्यंत आपलं वैखरी नाम आता बंद झालंय. ( हा प्रयोग बाकीचं नित्याचं नाम वा जप सुरू ठेवून करायचा आहे) आपण मनात नाम घेत आहोत. आता हेच नाम आपण पूर्ण मनात जाऊन वा मनाच्या कोषात शिरून घेत आहोत असं समजा. आता इथे, जर तुमची एकाग्रता पूर्ण साधली गेली, अगदी काही क्षण, तर तुम्हाला बाहेरचा कोणताही आवाज येणार नाही. फक्त तुम्ही आणि नाम. त्या मनात चालू असलेल्या नामाच्या लहरींचा कोष, हळूहळू तुमच्या भोवती गुंफला जातोय. या मनातून आलेल्या लहरी, वैखरीने केलेल्या जपापेक्षाही जास्त परिणामकारक असतात. जसं एखाद्याने मनातून आशीर्वाद दिला किंवा मनातून राग व्यक्त केला तर तो जास्त परिणाम करतो, त्याचप्रमाणे. कारण जेंव्हा एखादी व्यक्ती कोणतीही भावना व्यक्त करते, तेंव्हा तिचं अस्तित्व त्या व्यक्तीच्या मनातून संपतं. पण जेव्हा एखादी व्यक्ती कोणतीही भावना व्यक्त करत नाही, त्यावेळी त्या भावनेची ऊर्जा शक्तीस्वरूपात मनात साठवल...

भोग आणि ईश्वर ९८

भोग आणि ईश्वर  ९८   काल गुरुमहती, त्याआधी नाममहती यावर विस्तृतपणे चर्चा केल्यानंतर, आज जरा वेगळ्या विषयाकडे वळूया. जगात प्रत्येक गोष्टीला शेवट असतो.  तसाच जन्म मृत्यू यांनासुद्धा आहे. म्हणजे जो अंश, आत्मरूपाने, परम आत्म्यापासून वेगळा होऊन, या जगतात, विविध देहरूपात, जन्मोजन्मी फिरत आहे, तो कधीनाकधी आपला प्रवास संपवून पुनः वैकुंठाला जाणार हे नक्की.  अर्थात जगताच्या अस्तानंतरतरी, सर्व जीव पुन्हा सदा - शिवाच्या चरणी सामावले जाणे नक्की आहे. कारण या जगतात, ज्या ज्या गोष्टी सजीवरूपात वा निर्जीवरूपात आल्या, त्या प्रत्येकाला शेवट आहे. त्यामुळे आत्मा ही एक ऊर्जा आहे आणि ऊर्जा ही नष्ट होत नाही, तरी आपलं स्वरूप व अस्तित्व नक्की बदलते. त्यामुळे सर्व पुन्हा एकजीव होऊन विश्वनिर्मितीच्या वेळी होते, त्या स्थितीत, अर्थात पुनः मूळ उर्जास्रोताकडे परत जाणार हे नक्की.  पण हा काही मोक्ष वा मुक्ती नव्हे. ही सुद्धा एक तात्पुरती स्थिती असेल. कारण पुनः, विश्वनिर्मितीच्या वेळी, परत सर्व जीव, या ब्रह्मांडाच्या व मायेच्या पसाऱ्यात व फेऱ्यात, येणार हे नक्की. अशावेळी यात अडकणार नाहीत ते, मुक्त...

भोग आणि ईश्वर ९७

भोग आणि ईश्वर  ९७   गेल्या भागात आपण सद्गुरूमहतीवर चर्चा करत होतो. खरतर मी यावर सांगणं म्हणजे विजेरीने(बॅटरी) सूर्य दाखवण्यासारखं आहे. सद्गुरू ही विश्वनियंत्याने आपल्या परमदयाळू अंशाचा, जगतोद्धारासाठी विणलेला तो कोष आहे, ज्यामध्ये साधक हा परम सुखाचा आणि परम आनंदाचा अनुभव घेतो. गुरुकृपा ही अशी पायरी आहे, जी, कित्येक जन्मांच्या साधनेची परिणती आहे.  मायाकाराने जगताबरोबर माया निर्माण करून, मोक्षाचा मार्ग खडतर नाही तर, जवळजवळ अशक्य केला, सर्वसामान्य माणसांसाठी. परंतु या मायेला चकवून, सामान्य जनांना, पुनः मोक्षप्राप्तीच्या मार्गावर सुलभपणे वाटचाल करता यावी आणि  मायेचे अडसर वा अडथळे, ष्टविकारांचं जाळं, आपल्याच कर्मगतीचे भोग, यातून आधीच बिकट झालेल्या या मार्गाकडे, जाण्याचीदेखील पात्रता नसलेल्या व संसाराच्या बंधनात जखडलेल्या, मार्गभ्रष्ट जीवांना, मोक्ष मुक्तीच्या मार्गावर पुनः आणण्यासाठी ईश्वरी कृपेची परमोच्च देणगी आणि निर्मिती म्हणजे गुरूपद.  मुळात या मार्गभ्रष्ट आणि लक्षलक्ष योनी भरकटत असलेल्या जीवाला मानवी देह प्राप्तीसाठी माता आणि त्यानंतर त्याच जीवाचा उद्धार करून, त...

भोग आणि ईश्वर ९६

भोग आणि ईश्वर  ९६   नामाच्या एकाग्रतेचा अभ्यास करताना आपण त्यातील चार पायऱ्या पाहिल्या. एक म्हणजे डोळे मिटून आपलाच आवाज मनाने कानातून ऐकण्याचा प्रयत्न करणं. ही स्थिती काही क्षण इथपासून ते काही मिनिटं इथपर्यंत जमायला लागली की, आपण पुढील पायरी अर्थात आपला आवाज हळूहळू कमी करून मनाने व कानाने तो ऐकण्याचा प्रयत्न करूया. तिसऱ्या स्थितीत आपण  आवाज पूर्ण कमी करून आणि तरीही त्या नामावर व त्यातील नादावर एकाग्र होण्याचा प्रयत्न केला. वरील सर्व पायऱ्या हळूहळू पण नियमित व नेटाने पार करत आपण चवथ्या पायरीवर येतो, जिथे आपण नामातील शब्दांवर एकाग्र होण्याचा प्रयत्न करत आहोत. थोड्याश्या अभ्यासाने आणि नियमित प्रयासाने हे चार टप्पे पार करणं शक्य होईल. वास्तविक याला काही दिवसांचा अभ्यास व प्रयास जरुरी आहे.  हा अभ्यास पूर्णपणे मनात आणि देहात रुजला की पुढील पायरी म्हणजे आपला नामाचा ध्वनी पूर्ण बंद करून, ओठांची हालचाल सुद्धा बंद करून, आपल्या मनात उमटणारे नामाचे शब्द ऐकणे. अर्थातच पहिल्या चार पायऱ्यांनी मन एकाग्र झालेलं असल्यामुळे, आपण प्रत्यक्ष जप न करता, मनात जप करू आणि त्या नादावर मनाला व ...

भोग आणि ईश्वर ९५

भोग आणि ईश्वर  ९५   पहिल्या दोन पायऱ्या हळुवारपणे साध्य कराव्या लागतील, कारण त्यात घाई केली तर आपलंच मन नन्तर कधीतरी रंग दाखवू शकतं. म्हणून पहिल्या दोन पायऱ्यांचा अभ्यास व्यवस्थितपणे, नेमाने, नेटाने आणि मनावर कोणतीही जोरजबरदस्ती न करता करावी. मी वारंवार हे यासाठी सांगतो आहे की पुढे जायला आणि एकाग्र व्हायला मनाची उत्तम साथ असणं गरजेचं आहे. मनाला नामाचा नित्य छंद लागण्यासाठी व आवड निर्माण होण्यासाठी मनाच्या गुंतवणुकीची खूप आवश्यकता आहे. यासाठी पुढील प्रयोग म्हणून आता डोळे मिटून आपण वैखरीने, पण कमी ध्वनीत वा आवाजात घेत असलेल्या  नामाच्या प्रत्येक अक्षरावर मन एकाग्र करून ते ऐकण्याचा प्रयत्न करावा. म्हणजे आतापर्यंत आपण त्याला आवाजाचा वेध घेण्याची सवय जडवली, पण आता शब्दांवर एकाग्र होण्याचा प्रयत्न करूया.  यामध्ये आपण एक पायरी अजून पुढे जाण्याचा प्रयत्न करूया. म्हणजे आवाजाचा वा ध्वनीचा नाद व्यवस्थित ऐकण्याची गोडी निर्माण झाली की, त्या आवाजातील शब्दांवर एकाग्रचित्त होण्याचा प्रयत्न. यामध्ये आपलं मन पूर्ण नामावर केंद्रित झालेलं दिसेल. इथे आपण हळुवार पणे नामातील शब्दांचं बोट ध...

भोग आणि ईश्वर ९३

भोग आणि ईश्वर  ९३   आत्मबलशक्ती, आत्मसंयम पाहिल्यानंतर आता मनातून आत्म्यापर्यंत जाण्याचा प्रवास सुरु व्हायला हवा. तसा तो होताना दिसत नाही. याचं मुख्य कारण आपण नामस्मरण हे कर्तव्य म्हणून करतो, ते निष्ठा म्हणून करायला सुरुवात केल्यास, ते मनातून आत्म्यापर्यंत झिरपत जाईल.  प्रत्येकाच्या जीवनात अश्या काही गोष्टी असतात जिथे माणूस हरवून जातो. अगदी तहानभूक विसरून, तो त्याचाच विचार करतो. म्हणजेच थोडक्यात मनातून हळूहळू देहात म्हणजेच नसानसात, धमन्यात, मेंदूत तोच विचार सुरू असतो, ती गोष्ट मिळेपर्यंत त्याला काहीच सुचत नाही. मग ते ध्येय परीक्षा असेल, मार्क्स असतील, डिग्री असेल किंवा एखाद्या व्यक्तीबद्दल प्रेम वा जिव्हाळा असेल. पण रात्रंदिवस ती व्यक्ती त्याच गोष्टीचा, ध्येयाचा, लक्षाचा किंवा सदर व्यक्तीचाच विचार करते. म्हणजेच एकप्रकारे त्याच गोष्टीचं नित्य स्मरण करते. हाच स्मरणभाव, हीच वृत्ती, हेच झोकून देणं माणसाने नामात लावलं म्हणजेच अखंड नामाचाच विचार केला, तर नक्कीच एकाग्रता होऊन, ते नाम हळूहळू आत मनात आणि मनातून सुप्तमानाच्या पातळीवर पोचू शकतं. पण तितक्या समर्पित भावनेने ते घेत गेल...

भोग आणि ईश्वर ९४

भोग आणि ईश्वर  ९४   आपल्याच नामाचा नाद ऐकण्याचा प्रयत्न हळूहळू करत, एका क्षणाला, आपण त्यात नक्की एकाग्र होण्यात यशस्वी होतो. त्यानंतर त्या नादात हरवून जायला शिकायचं. आपणच म्हणतोय, आपणच ऐकतोय. काही काळ याप्रकारे साध्य केल्यानंतर आपल्या नामाच्या नादाचा छंद मनाला आवडायला लागतो. मन हळूहळू त्यात हरवून गुंग होतं. कधी कधी यात श्वासाचा आवाजही येतो. पण जसजसं आपण शांत होत जाऊ तसतसा श्वासही हलके हलके येतो आणि फक्त नामाचा नाद ऐकू येतो. तो आवाज आतून येतो आहे हे जाणवेल. त्या जाणिवेपर्यंत जायचं आहे.  मनाला त्या बिंदूवर एकाग्र होण्याची सवय लागते. याला काही दिवस लागतात, कदाचित एखाद्याला कमी दिवस एखाद्याला जास्त दिवस लागू शकतात. पण नेट आणि चिकाटी सोडायची नाही आणि जमत नाही असं वाटलं तरी प्रयत्न सोडायचे नाहीत. कारण व्यक्तिपरत्वे मनाची लवचिकता कमी अधिक असू शकते आणि हे बसल्या जागी करायचं असल्यामुळे, याला फक्त वेळ द्यायचा आहे, बाकी काही शारीरिक श्रम नाहीत. मात्र मनाला श्रम आहेत, पण ते प्रयत्नाने साधू शकेल.  या नादात हरवून जाण्याची मात्रा, एकदा लागू पडली की, त्याचा कालावधी हळूहळू वाढवत न्या...